Wort der Woche“Wort der Woche”, czyli “Słówko tygodnia”. Będą tutaj umieszczane słowa bądź zwroty niemieckie, które mogą wydać się ciekawe, czasem wręcz dziwne. Powody mogą być oczywiście inne, ale to będę wyjaśniał przy okazji dodania danego słowa. Dodatkowo każde “Wort der Woche” będzie wyświetlane na górze strony, zaraz na prawo od tytułu. Tutaj natomiast zostanie ono rozwinięte o tłumaczenie oraz przykład użycia w zdaniu. Mam nadzieję, że ten dział bloga przypadnie Wam do gustu i nauczycie się z niego kilku nowych i ciekawych rzeczy. Zapraszam do lektury.

-= UWAGA! UWAGA! UWAGA! =-

Od dzisiaj (tj. 17.11.2010) Wort der Woche zmienia swoje miejsce. Będzie się pojawiało w podkategorii Wort der Woche. Zapraszam stałych czytelników ;)


09.11.2010

der Atommüll – odpady radioaktywne

der Atommüll - odpady radioaktywneSłówko to pojawia się dzisiaj w rubryce „Wort der Woche” przede wszystkim dlatego, że ostatnio bardzo głośno jest o pewnym pociągu, który zmierza przez Europę. Wyładowany jest on po brzegi właśnie odpadami radioaktywnymi (der Atommüll), przewożonymi w specjalnych pojemnikach. Transport ten jest określany w języku niemieckim jako Castor-Transport. Castor to skrót od „cask for storage and transport of radioactive material”, po niemiecku: „Fass zur Lagerung und zum Transport radioaktiven Materials”. (Wikipedia)

np.: Der Atommüll löst Kontroverse aus. – Odpady radioaktywne wzbudzają kontrowersje.

02.11.2010

die Flitterwochen – miesiąc miodowy

die FlitterwochenCzyż miesiąc miodowy nie jest pięknym okresem? Może nie każdy to przeżył, ale większość zna to chociażby z filmów. Zauroczenie, odpoczynek, spokój, relaks…piękny wstęp do małżeństwa ;) Dlaczego Flitterwochen jest naszym słówkiem tygodnia? Bo to ciekawe połączenie dwóch rzeczowników: Flitter – błyskotka oraz Woche – tydzień. „Błyskotki” owszem, bo pierwsze tygodnie są pewnego rodzaju amokiem, zauroczeniem. Ale skąd „tygodnie”, skoro w języku polskim to „miesiąc” jest miodowy? W sumie lepszym odpowiednikiem polskiego „miesiąca miodowego” byłoby angielskie słówko „honeymoon”…

np.: Wo habt ihr eure Flitterwochen verbracht? – Gdzie spędziliście wasz miesiąc miodowy?

fot. sxc.hu

27.10.2010

beherbergen – przenocować kogoś

Podoba mi się to słówko :) Dlaczego? Bo ma tak jakby dwa przedrostki (be- i -her-), bo fajnie wygląda i brzmi, bo ma fajne znaczenie. Oczywiście można zwrot przenocować kogoś wyrazić w prostszy sposób, np. za pomocą czasownika unterbringen, ale po co sobie ułatwiać życie? ;) Łapcie przykład użycia:

Ich kann dich heute leider nicht beherbergen, denn meine Eltern kommen zurück. – Nie mogę cię niestety dzisiaj przenocować, bo moi rodzice wracają.

19.10.2010

die Buchstabenschlange – wąż z liter

die BuchstabenschlangeSłówko jest dosyć dziwne, prawda? W codziennym użyciu języka raczej nie ma większej racji bytu, budzi się natomiast do życia w wielu poleceniach i zadaniach na lekcji języka niemieckiego. Die Buchstabenschlange oznacza ćwiczenie, które polega na odpowiednim podzieleniu ciągu liter na słowa czy też całe zdania. Może także być używane do nazywania gry w języku niemieckim (ale nie tylko w niemieckim), która polega na podaniu słowa zaczynającego się na taką samą literę, która kończyła słowo nazwane przez poprzednią osobę, np.: …BuchHoseEssenNameEinsamkeitTrauben itd. Poniżej macie przykład pierwszego ze wspomnianych ćwiczeń.

einestagesbinichmitmeinerschwesterinskinogegangenwir
habendiekartengekauftundanderefreundeangerufenumsieaucheinzuladen

czyli:

Eines Tages bin ich mit meiner Schwester ins Kino gegangen. Wir haben die Karten gekauft und andere Freunde angerufen, um sie auch einzuladen.

Proste, nie? ;)

fot: sxc.hu

12.10.2010

die Mutter – nakrętka na śrubę

die Muttern - nakrętki (homonim)Zastanawiacie się, co się dzieje? O co chodzi? Przecież die Mutter znaczy matka. Niby tak, ale słowo to ma także inne znaczenie, gdyż jest tzw. homonimem. Homonimy to takie wyrazy, które wyglądają i brzmią tak samo, ale mają inne znaczenie, różnica jest też często widoczna w liczbie mnogiej lub w rodzaju danego rzeczownika. W naszym przypadku liczba mnoga od die Mutter – nakrętka brzmi die Muttern, natomiast liczba mnoga od die Mutter – matka to die Mütter. Inne homonimy w języku niemieckim: die Bank, der/die Kiefer, der/das Messer, der/das Tor itd. Przykład użycia:

Wo hast du die Muttern hingelegt? – Gdzie położyłeś nakrętki?

fot: sxc.hu

05.10.2010

der Langläufer – narciarz biegowy

der Langläufer - narciarz biegowyJakoś mnie ostatnio „naszło” na rzeczowniki złożone, ostatnio palacz nałogowy, dzisiaj narciarz biegowy, nie wiem dlaczego, chyba tak po prostu :) Nie wiem też czy zdajecie sobie z tego sprawę, ale zima tuż tuż i zapewne wielu z Was wybierze się na narty, stąd pomysł na umieszczenie der Langläufer w rubryce słówek tygodnia. Poza tym w Suwałkach jest dosyć zimno i czas zacząć się przyzwyczajać do temperatury gruuubo poniżej zera :) Jeżeli chcecie dowiedzieć się czegoś więcej o wyposażeniu narciarza biegowego, kliknijcie grafikę po lewej stronie. Aha, przykład użycia:

Peter wollte immer Langläufer werden. – Piotrek zawsze chciał zostać narciarzem biegowym.

fot: bildwoerterbuch.com

28.09.2010

der Kettenraucher – nałogowy palacz

der Kettenraucher - nałogowy palacz papierosówWiem, wiem, już nic nie musicie mówić, znowu 2-tygodniowa przerwa w aktualizacji Wort der Woche, ale co ja zrobię…kulę ogon i obiecuję poprawę :) Na ten tydzień proponuję słówko der Kettenraucher, które oznacza nałogowego palacza tytoniu. Jest to rzeczownik złożony: der Raucher – palacz + die Kette – łańcuch. Skąd tu łańcuch? A więc chodzi tutaj o wytworzenie skojarzenia, że palenie papierosów następuje dosłownie jeden po drugim, tak jak jedno po drugim ułożone są ogniwa łańcucha.

np. Mein Onkel raucht ständig Zigaretten, er ist ein Kettenraucher. – Mój wujek ciągle pali papierosy, jest nałogowym palaczem.

fot: sxc.hu

16.09.2010

der Angstschweiß – pot, który wybija z powodu strachu

Wybrałem to słówko na „Wort der Woche” tylko z jednego powodu. Nie znam mianowicie innego takiego, które ma w sobie 8 spółgłosek jedna przy drugiej. Słabo?! Zobaczcie: „ngstschw”. Mimo to słowo nie stwarza większych problemów podczas czytania go. Spróbujcie zresztą sami :) Jeszcze jedno: jak chcemy powiedzieć „wybija mi pot„, używamy czasownika „ausbrechen„,

np. Der Schweiß bricht mir aus. – Wybija mi pot./Pocę się.

07.09.2010

zweischneidig – obosieczny, niejednoznaczny

das Schwert - mieczPodstawowe znaczenie tego słowa może nie jest zbyt interesujące, poza tym kto dzisiaj używa mieczy, na dodatek obosiecznych :) Mnie natomiast zaciekawiło drugie znaczenie słówka zweischneidig. Chodzi mianowicie o rzeczy, sprawy, które na pierwszy rzut oka mają dobre strony i mogą przynieść korzyści, jednak po dokładniejszej analizie okazuje się, że ich dalszy obrót może okazać się niekorzystny, przynoszący straty.

np. Diese Angelegenheit ist zweischneidig. – Ta sprawa jest niejednoznaczna. (tzn. może przynieść korzyści, ale także straty)

fot: sxh.hu

24.08.2010

zig – mnóstwo, bez liku

zig Leute - mnóstwo ludziPrzepraszam za kolejną przerwę w dostawie Wort der Woche, ale czasem trudno jest wszystko ogarnąć. Bloga prowadzę sam, na dodatek jedynie w czasie wolnym, więc zdarza się, że zchodzi on na drugi plan. Ale do rzeczy! Słówkiem tygodnia zostaje „zig”. Krótkie? Dziwne? Kojarzycie to z czymś? Tak, tak, to jest końcówka liczebników dziesiątkowych od 20 do 90 w języku niemieckim (oprócz 30, gdzie końcówką jest -ßig). Słówko jest liczebnikiem nieokreślonym, oznacza nieznaną ilość czegoś, wiadomo jednak, że jest tego dużo, jak na załączonym obrazku :)

np. Vor dem Kino warten zig Leute. – Przed kinem czeka mnóstwo ludzi.

fot: EA

10.08.2010

der Bärenhunger – wilczy apetyt

der Bärenhunger - wilczy apetytDziwne rzeczy! W polskim mówimy przecież „wilczy apetyt”, w niemieckim natomiast ten apetyt dotyczy niedźwiedzi (der Bär – niedźwiedź). Jak to jest? Skąd te różnice? Uwarunkowania kulturowe? Nie wiem. Przyznam, że nie wiem, nie badałem etymologii tego słowa. Wiem za to, dlaczego to słówko zasługuje na miano „Wort der Woche”. Jest to mianowicie doskonały przykład i dowód na to, że dosłowne tłumaczenie słów czy zwrotów z języka niemieckiego na polski i odwrotnie może nas zgubić. Czasem można powiedzieć coś zupełnie bez sensu, jeżeli przetłumaczymy to słowo w słowo. Poza tym wiem też, jak tego słówka użyć :) To akurat jest bardzo podobne do języka polskiego, muszę sobie tylko wyobrazić wilka zamiast niedźwiedzia :)

Er muss aber Bärenhunger haben, er isst und isst. – Ale on ma wilczy apetyt, je i je.

fot: Michael Elliott

03.08.2010

der Kummerspeck – „sadełko” spowodowane troskami

der KummerspeckDer Kummerspeck to niemiecki rzeczownik złożony (das Kompositum). Tworzą go dwa słowa: der Kummer (zmartwienie, troska, zgryzota) i der Speck (słonina, sadło). No tak…ale o co kaman? Połączenie tych dwóch słówek daje nam mianowicie określenie dla okrągłości, których człowiek nabywa wskutek nadmiernego objadania się, spowodowanego troskami czy zmartwieniami (niem. durch vieles Essen aus Trostbedürfnis bei seelischen Problemen hervorgerufene rundliche Körperformen – DUDEN). Czyli tak – dołujemy się czymś, objadamy się na maksa i to obżarstwo odkłada się nam w różnych częściach ciała…nie nooo…rozwiązanie jest jedno – Kopf hoch! (głowa do góry)

fot. sxc.hu

27.07.2010

jdn herunterputzen – wsiadać na kogoś, zjechać kogoś

Po dwutygodniowej przerwie wracam do aktualizowania rubryki Wort der Woche. Nie myślcie sobie, że przez to będą teraz 2 Wörter :p
Dzisiaj mam dla Was słówko, właściwie zwrot z języka potocznego: jemanden herunterputzen, czyli dosłownie wsiadać na kogoś, czasem aż zmieszać go z błotem. Samo putzen znaczy czyścić, więc nie wiem, co ma do tego błoto :) Czasownik herunterputzen jest czasownikiem rozdzielnie złożonym, co widać na poniższym przykładzie:

Monika hat ihn vor allen heruntergeputzt. – Monika zjechała go przy wszystkich/przed wszystkimi.

15.07.2010

die Rushhour – die Hauptverkehrszeit – godziny szczytu

rush hourSłówko die Rushhour może nie jest zbyt (wcale?) niemieckobrzmiące, jednak znajdziemy je w słowniku DUDEN, dlatego też ująłem je w zestawieniu. Zapytacie pewnie, dlaczego akurat to słowo, przecież nie ma w nim nic nadzwyczajnego. Więc krótkie sprostowanie: to wszystko przez Suwałki, a dokładnie ich moderniację i wszelkie utrudnienia w ruchu. Pojawiły się przez to właśnie godziny szczytu, w których Suwałki bywają zakorkowane. Wyobrażacie sobie?!

np. Diese Staus kann ich nicht aushalten, besonders groß sind sie in der Rushhour. – Nie mogę znieść tych korków, szczególnie duże są w godzinach szczytu.

Foto: EA/FreeDigitalPhotos

07.07.2010

der Piefke – ważniak; też: Niemiec

Jak podaje DUDEN, słowo to wywodzi się najprawdopodobniej od popularnego w Berlinie nazwiska. Oznaczo ono przysłowiowego „ważniaka”, kogoś, kto zadziera nosa (die Nase hoch tragen), czyli jego użycie może być dla odbiorcy obraźliwe. Bardzo często Piefke używa się w odniesieniu do Niemców, określenia tego używają głównie mieszkańcy Austrii. W tym przypadku jednak także jest to słowo obraźliwe, więc ostrożnie :)

30.06.2010

bramarbasieren – chwalić, chełpić się

Bramarbasieren jest czasownikiem odmieniającym się regularnie, w Perfekcie nie ma przedrostka ge- (ze względu na końcówkę -ieren). Ma raczej znaczenie negatywne, używa się go w odniesieniu do osób, które zadzierają nosa (die Nase hoch tragen). Do języka niemieckiego słowo dostało się prawdopodobnie z duńskiej komedii Ludviga Holberga: „Bramarbas oder der großsprecherische Offizier”.

np.: Sein Bramarbasieren geht mir auf die Nerven. – Jego chwalenie się działa mi na nerwy.

22.06.2010

die Preislawine – lawina cen

Die Preislawine jest słowem pochodzącym raczej z języka potocznego (Umgangssprache), chociaż wiele poważniejszych portali internetowych także go używa (www.goldinvest.de, www.salzburg.com, www.manager-magazin.de). Określa ono właściwie niemożliwy do powstrzymania wzrost cen (unaufhaltsamer Preisanstieg), spowodowany jakimś wydarzeniem mającym wpływ na gospodarkę. Produkty stają się wtedy extremalnie drogie (extrem teuer).

np.: Der Benzinpreis steigt die ganze Zeit und im Sommer droht uns eine Preislawine. – Cena benzyny rośnie cały czas i latem grozi nam lawina cen.

15.06.2010

das Kofferwort – kontaminacja

Słowo wywodzi się z językoznawstwa. Jest to zjawisko słowotwórcze oznaczające połączenie dwóch lub więcej słów albo wyrażeń, zazwyczaj o pokrewnym znaczeniu, w jedno. Wikipedia
Przykłady kontaminacji: edutainment (education+entertainment), Bollywood (Bombaj_Hollywood), brunch (breakfast+lunch), smog (smoke+fog).
Tak na marginesie: der Koffer znaczy walizka, das Wort to natomiast słowo.

09.06.2010

Gassi gehen – iść z psem na spacer

Krótko i na temat: ten zwrot jest potocznym odpowiednikiem wyrażenia „mit dem Hund auf die Straße gehen” lub „mit dem Hund spazieren gehen”, np.:

Um 8 Uhr gehe ich immer Gassi. – Z psem wychodzę zawsze o 8.

01.06.2010

der Drahtesel – rower (das Fahrrad)

Drahtesel jest po prostu innym określeniem dla roweru. Jest to jednak słowo o zabarwieniu żartobliwym (scherzhaft) i używa się go jedynie w języku potocznym (die Umgangssprache). Jest jednak przykładowo wiele firm czy sklepów o tej właśnie nazwie. Sprzedaje się w nich oczywiście rowery :)

Wymowa słowa Drahtesel (www.acapela-group.com)
 

np. Mein Drahtesel ist schon ziemlich alt, ich mag ihn aber. – Mój rower jest już całkiem stary, ale go lubię.

Drahtesel Fahrrad
Foto: Simon Howden / FreeDigitalPhotos.net

PS. der Esel znaczy osioł :D

26.05.2010

die Quasselstrippe – gaduła

Słowo to używane jest w stosunku do osób, które mówią nadzwyczaj dużo :) Może to być jednak określenie obraźliwe, dlatego z jego użyciem należy uważać. Czasem też na telefon mówi się Quasselstrippe, jednak jest to forma przestarzała.

np. Meine Schwester ist eine Quasselstrippe. Sie hängt schon seit einer Stunde am Telefon. – Moja siostra to gaduła. Już od godziny „wisi” na telefonie.

19.05.2010

Oachkatzlschwoaf – ogon wiewiówki

Słowo jest bardzo popularnym przykładem bawarskiego dialektu, w Hochdeutsch brzmiałoby Eichkätzchenschweif (Schwanz eines Eichkätzchens). Za pomocą tego słówka mieszkańcy Bawarii (Bayern) „testują” innych, głównie obcokrajowców. Po wymowie można podobno odróżnić mieszkańców poszczególnych krajów.

Aussprache des bayerischen Wortes „Oachkatzlschowaf” (wymowa słowa „Oachkatzlschowaf”):

 

Źródło: forvo.com (czyta wolfganghofmeier)

Spróbujecie powtórzyć? ;)

11.05.2010

unkaputtbar – niezniszczalny

Słowa unkaputtbar nie znajdziecie ani w słowniku DUDEN, ani Wahrig, ani w jakimkolwiek od Langenscheidt. Jest to po prostu słowo wymyślone (nie przeze mnie…niestety), co nie oznacza jednak, że nie jest używane. Jeżeli chodzi o jego pochodzenie, zostało użyte po raz pierwszy w 1990 roku w reklamie Coca Coli jako określenie dla butelek PET, które to miały być właśnie unkaputtbar, czyli po prostu unzerstörbar (niezniszczalne). Producent „doczepił” do słowa kaputt przyrostek -bar, przekształcając niejako ten przymiotnik, natomiast przedrostek un- posłużył zaprzeczeniu. Słowo jest i zapewne będzie używane, może wkrótce znajdziemy je także w słownikach języka niemieckiego.

05.05.2010

die Scheußlichkeit – potworność, paskudztwo

Pokrewne przymiotniki: scheußlich (szkaradny, potworny), abscheulich, abstoßend, ekelhaft, eklig, entsetzlich, garstig, geschmacklos, grauenhaft, grausig, hässlich, schrecklich etc. Możesz też posłuchać wymowy tego przymiotnika (czyta Vortarulo). Jeżeli nie wiesz, jak się czyta jakieś inne niemieckie słówko, zadaj pytanie.

Co tu dużo tłumaczyć? Jak coś jest scheußlich, to chyba widać już na pierwszy rzut oka.
np. Deine Tatöwierungen sehen aber scheußlich aus!

27.04.2010

das Mindmapping, (także: das Mind-Mapping) – mapa myśli, metoda zbierania i porządkowania myśli za pomocą słów kluczowych lub obrazków

Mindmapping jest świetnym sposobem na aktywizowanie uczniów na lekcji języka obcego. Pozwala na zaangażowanie ich do pracy, budzi ich ciekawość i pozwala na łatwe zebranie słownictwa powiązanego ze sobą tematycznie. W klasie dochodzi do „burzy mózgów”, uczniowie podają słowa, które kojarzą im się ze słowem kluczowym podanym na środku mapy myśli. Dzisiaj zamiast przykładowego zdania grafika z mapą myśli do słowa „Deutsch”.

mindmap deutsch

20.04.2010

die Wegwerfgesellschaft – społeczeństwo, w którym wyrzuca się stare rzeczy, zamiast poddać je np. recyklingowi

Słówko die Wegwerfgesellschaft ma raczej znaczenie pejoratywne, negatywne. Określa dobrze rozwinięte i „ustawione” społeczeństwo, w którym rzeczy, przedmioty są wyrzucane, podczas gdy można by było korzystać z nich nadal np. po naprawie czy procesie recyklingu. Wygodniej jest oczywiście coś wyrzucić i nie martwić się o nic, niż przykładowo zanieść daną rzecz do naprawy, czekać i odbierać ją po ukończeniu naprawy. Rzeczy wyrzucone w ten sposób określane sąw Polsce mianem wystawek (patrz foto poniżej).
np. Wir leben leider in einer Wegwerfgesellschaft.

wegwerfgesellschaft sperrmuell

Foto: stern.de

13.04.2010

das Klischee – klisza, truizm, stereotyp

Słowa Klischee używa się przede wszystkim w odniesieniu do pewnych zachowań osób lub też całych narodów. O Polakach mówi się, że są złodziejami (niestety) i to jest właśnie Klischee. Jest to więc pewne wyobrażenie innych ludzi o kimś, wyobrażenie, które niekoniecznie pokrywa się ze stanem rzeczywistym. Należy tutaj też zaznaczyć, że użycie tego słowa ma zabarwienie pejoratywne.
np.  Du denkst immer in Klischees, Polen sind doch keine Diebe!

06.04.2010

der Frühstücksmuffel – „niejadek” (w odniesieniu do śniadania)

Słówko to jest używane w stosunku do osób, które niezbyt chętnie jędzą cokolwiek na śniadanie, mimo że jest to w sumie najważniejszy posiłek dnia :) Śniadanie powinno oznaczać coś więcej niż samo zaspokojenie głodu, natomiast niektórzy zupełnie nie przywiązują do tego wagi. Dodatkowo są to zazwyczaj osoby wstające później z łóżka. Do śniadania nie potrzebują towarzystwa, wolą gazetę i łyk kawy.
np. Mein Mann ist ein echter Frühstücksmuffel. Er isst erst um 12 Uhr.

30.03.2010

abstürzen – „zawieszać się” (o programie komputerowym)

Słówko stosowane jest przede wszystkim w żargonie „komputerowców”, jego dosłowne i podstawowe znaczenie to runąć w dół lub spadać. Gry program lub aplikacja robi kuku w postaci abstürzen, oznacza to, że staje się funktionsunfähig. Może to być spowodowane wirusem komputerowym, błędem aplikacji lub źle wydanymi poleceniami użykownika. Ściśle wiąże się z tym skrót EDV, czyli elektronische Datenverarbeitung. Ogólnie chodzi o wszystko, co jest związane z komputerami :)
np. Das Programm stürzt die ganze Zeit ab! Was ist denn los?!

Ostatnio tendencję do abstürzen ma u mnie gg :/ Was ist denn los?!

23.03.2010

der Sprachdschungel – “dżungla językowa”

Słowo i jego znaczenie wskazują na to, że szczegóły (czytaj: zawiłości i problemy) danego języka są niczym dżungla, czasem trudno jest się w niej odnaleźć. YKWIM, right? :)
np. Ich kann mich in dem Sprachdschungel nicht zurechtfinden.

Jako ciekawostkę podam, że słówko „Dschungel” miało (ma?) w języku niemieckim trzy rodzaje gramatyczne: der, die, das. Obecnie forma „die” jest uważana za przestarzałą, „das” natomiast stosuję się rzadko. Nie pozostaje więc nic innego, jak korzystać z „der”.

Print Friendly
0.00 avg. rating (0% score) - 0 votes
Odsłon: 25 781